هندسیار
🏠 صفحه اصلی 📐 مسیر یادگیری 📚 هم‌نهشتی مثلث‌ها 🤖 دستیار هوشمند 📝 تمرین‌های تشابه
قطعه ۱

🔺 تشابه یعنی چی؟

دو مثلث را متشابه گویند، اگر زاویه‌های متناظرشان برابر و اضلاع متناظرشان متناسب (نه لزوماً برابر) باشند. یعنی یکی می‌تواند بزرگ‌نمایی یا کوچک‌نمایی‌شده‌ی دیگری باشد.

مثلث ABC ∼ مثلث DEF

عددی که نشان می‌دهد مثلث دوم چند برابر مثلث اول است را نسبت تشابه می‌نامیم و با k نشان می‌دهیم:

k = AB ∕ DE = BC ∕ EF = CA ∕ FD

☀️ کاربرد واقعی: روش تالس

تالس فیلسوف یونانی با اندازه‌گیری سایه‌ی یک چوب کوتاه و مقایسه با سایه‌ی هرم، ارتفاع اهرام مصر را حساب کرد؛ چون مثلثِ چوب-سایه با مثلثِ هرم-سایه متشابه‌اند. امروز هم می‌تونی ارتفاع هر چیزی (یه درخت، یه ساختمون) رو با همین روش و یه متر و سایه‌اش پیدا کنی.

🔄 اسکرول‌بار نسبت تشابه (k) را حرکت بده

مثلث ABC ثابته؛ مثلث DEF با نسبت k بزرگ یا کوچیک می‌شه — ولی زاویه‌هاش همیشه با ABC برابر می‌مونه.

مثلث ثابت (ABC)
مثلث با نسبت k (DEF)
۰.۵ ۱.۸
k = ۱.۳
👀 دقت کن: با هر مقدار k، زاویه‌های A و C همیشه هم‌رنگ و هم‌اندازه‌اند — این یعنی حالت زاویه-زاویه (AA)!

📐 حالت‌های اثبات تشابه مثلث‌ها

ز ز
دو زاویه (AA)
اگر دو زاویه از یک مثلث با دو زاویه‌ی متناظر در مثلث دیگر برابر باشد، دو مثلث متشابه‌اند (زاویه‌ی سوم هم خودش برابر می‌شود).
زاویه A = زاویه D
زاویه B = زاویه E
⇒ مثلث ABC ∼ مثلث DEF
ض ض ض
سه ضلع متناسب
اگر هر سه ضلع یک مثلث با نسبت یکسانی متناسب با سه ضلع مثلث دیگر باشند، دو مثلث متشابه‌اند.
AB/DE = BC/EF = CA/FD
ض ز ض
دو ضلع متناسب و زاویه بین
اگر دو ضلع یک مثلث متناسب با دو ضلع مثلث دیگر باشد و زاویه‌ی بین آن دو ضلع برابر باشد، دو مثلث متشابه‌اند.
AB/DE = AC/DF
زاویه A = زاویه D

💡 یه یادآوری جالب از صفحه‌ی هم‌نهشتی

یادته گفتیم AAA (برابری هر سه زاویه) برای هم‌نهشتی کافی نیست؟ چون هم‌نهشتی به برابری کامل اضلاع هم نیاز داره.

ولی برای تشابه، همون AAA (که در واقع همون AA است، چون زاویه‌ی سوم خودکار برابر می‌شود) کاملاً کافیه!

✅ AAA / AA → برای تشابه کافیه، اما فقط تشابه رو ثابت می‌کنه، نه هم‌نهشتی

❌ دو ضلع متناسب و یک زاویه‌ی غیر بین (SSA~) → برای اثبات تشابه کافی نیست

📝 خودت رو امتحان کن

۱. تفاوت اصلی بین تشابه و هم‌نهشتی مثلث‌ها چیست؟

در تشابه، اضلاع فقط با یک نسبت k متناسبند؛ در هم‌نهشتی، آن نسبت باید دقیقاً ۱ باشد (یعنی برابر).

۲. کدام یک از حالت‌های زیر برای اثبات تشابه دو مثلث کافی نیست؟

درست مثل هم‌نهشتی، اگر زاویه‌ی برابر بین دو ضلع متناسب نباشد، تشابه تضمین نمی‌شود.

۳. چرا حالت AAA برای اثبات تشابه کافی است، در حالی که برای هم‌نهشتی کافی نبود؟

دقیقاً! تشابه فقط به شکل مثلث کار داره (یعنی زاویه‌ها)، نه اندازه‌ی واقعیش.